Oleh: Dr. Purwadi, M.Hum.
(Ketua bidang sejarah Lembaga Olah Kajian Nusantara – LOKANTARA, hp.087864404347)
A. Sri Mangkunegara I
Pangeran Sambernyawa secara resmi ditetapkan sebagai Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Arya Mangkunegara I oleh Sinuwun Paku Buwana III. Atas dasar Perjanjian Salatiga yang ditanda tangani pada tanggal 17 Maret 1757.
Perjanjian Salatiga dengan tanda sengkalan guna bujangga rasa wani yang berarti tahun 1683 Saka atau 1757 Masehi. Tepat pada hari Sabtu Legi, tanggal 5 Jumadil Awal, tahun Alif, wuku Windu Kuncara. Raden Mas Sahid atau Pangeran Sambernyawa menjadi pimpinan Pura Mangkunegaran tahun 1757 – 1795.
Wilayah Pura Mangkunegaran meliputi daerah Keduwang, Laroh, Metesih, Haribaya, Wiraka, Hanggabayan, Semboyan, Gunung Kidul. Luasnya 4000 jung. Kedudukan Raden Mas Said setelah dilantik menjadi Sri Mangkunegara I mendapat status Pangeran Miji. Artinya Pangeran yang langsung di bawah Sri Susuhunan Paku Buwana. Kekuasaan Mangkunegaran layaknya kadipaten otonom.
Raden Mas Said lahir pada hari Ahad Legi, 4 Ruwah Jimakir tahun 1650 Jawa atau 1725 Masehi. Waktu kelahirannya dinamakan Senggana Praba berarti mustika kelahiran. Kerajaan Mataram saat itu diperintah oleh Amangkurat Jawi atau Amangkurat IV.
Ayah Raden Mas Said bernama Pangeran Arya Mangkunegara Kartasura. Saudara lainnya yaitu Raden Mas Ambiya dan Raden Mas Sabar. Raden Mas Said diberi gelar RM Suryakusuma. RM Ambiya bergelar RM Martakusuma. RM Sabar bergelar RM Wiryakusuma. Selama Sinuwun Paku Buwana II memerintah, ketiga pangeran itu diangkat menjadi mantri gandhek dengan imbalan tanah 75 jung.
Paku Buwana III memerintah kraton Surakarta sejak tanggal 15 Desember 1749. Pada tahun 1752 Raden Mas Said menikah dengan Raden Ajeng Inten atau Ratu Bendara, putri Pangeran Mangkubumi. Kelak tanggal 13 Pebruari 1755 Pangeran Mangkubumi menjadi raja di kraton Yogyakarta. Bergelar Sultan Hamengku Buwana I.
Pemerintahan Sri Mangkunegara I tanggal 17 Maret 1751 – 28 Maret 1795. Dibantu oleh dua menteri utama, yakni Rangga Panambangan dan Suryanegara. Jabatan dibawahnya dipegang oleh Tumenggung Kudanawarsa dan Pangeran Suryadiningrat yang diberi kedudukan bupati. Mereka diberi wewenang oleh Sinuwun Paku Buwana III untuk mengelola tanah seluas 4000 karya.
Pesan Sri Mangkunegara I pada anak buahnya yaitu
1. Bumi Mangkunegaran iki padha melu handarbeni lan padha dipangan ing anak putu buri. Yen turunku ora mikir nganti dadi rusaking punggawa ora bakal tak pangestoni.
2. Menawi tedhak turunipun punggawa niyat ngendhih ingkang jumeneng utawi boten rumeksa praja badhe manggih papa lan cures.
Kesetiaan Sri Mangkunegara I dengan para punggawa betul-betul dihayati sepenuh hati. Sumpah setia itu dinamakan acta van verzekering dihadapan Sinuwun Paku Buwana IV pada tanggal 8 Agustus 1792.
Ialah Raden Mas Said yang bernama Mangkunegara Kartasura pernah belajar perkebunan di Ceylon dan semenanjung Kaap Afrika Selatan. Lantas belajar perkembang industri di negeri Jerman pada tahun 1736. Kunjungan ke Ceylon atau Srilangka untuk belajar tenun sutra.
Kunjungan ke Semenanjung Kaap atau Tanjung Harapan, Arya Mangkunegara Kartasura belajar tentang ragam flora fauna. Tanjung Harapan disebut Kaap die Gocie Hoop dalam bahasa Jerman. Orang Inggris menyebut Cape of Good Hope. Orang Belanda menamakan Kaap de Goede. Kunjungan ini diulang oleh Sri Mangkunegara I pada tahun 1776. Ternyata Mangkunegara I bersahabat erat dengan ahli ekonomi Adam Smith.
Sri Mangkunegara I memberi kenang-kenangan kepada masyarakat Melayu di Tanjung Harapan sebuah masjid. Hadiah dari Sri Mangkunegara I ini nanti digunakan oleh Syekh Yusuf dan pengikutnya pada tahun 1780 di Cape Town. Begitulah perjuangan Sri Mangkunegara I ditingkat internasional.
Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Mangkunegara I kasebut Kanjeng Gusti Samber Nyawa.
Punika Putranipun Kanjeng Pangeran Hario Mangkunegara ing Kartasura. Putradalem pambajeng Sampeyandalem Hingkang Sinuhun Kanjeng Susuhunan Prabu Hamangkurat Jawa ing nagari Kartasura. Wiyosandalem: hing dinten malem Akat Legi wonten Kartasura, 6 Ruwah tahun jimakir Windu Kuntara 1650, utawi 1725 Masei.
Hanyarengi mentas suruddalem Sampeyandalem Hingkang Sinuhun Prabu Hamangkurat Jawa. Kraton Kartasura lowong. Kanjeng Gusti miyas lelana, sampun dados mantri, asma RMNg Suryokusumo. Kanthi rayidalem kekalih.
Nalika semanten saweg yuswa 16 tahun. Nuju dinten malem Rebo Kliwon surya kaping 3 Rabingulawal tahun Jimakir Windu Sangara tahun 1666 utawi 1741 Masei. Sinengkalan Wayang Wayangan rasaning Janma. (Rasa retu Ngoyak jagad) Dhateng siti lenggahipun ing Ngawen.
Atalak broto, kathah mitra ingkang manggihi, Ambebujuk balela. Hing warsa Alip 1667 utawi 1741 Masei. Hanunggil Sunan Kuning hambedhah Kraton Kartosuro. Hangsal pusaka wangkingan tuwin mendet Kyai Bedhudhak.
Anem wulan Sunan Kuning kajudhak linggar dhateng Randhulawang Mataram.
Jejuluk Sunan Ginaib. Hing tahun 1668 Ehe, nusul Sunan Kuning wonten Randhulawang, angirit wadya sentana saking Nglaroh cacah 300. Katampen dados Senapati. Paparab Kanjeng Pangeran Prang Wadana. Sareng Sunan Kuning Kengser mangetan medhal nunggil Martopuro, hingkang paparab Pangeran Puger. Kanthi Kanjeng Pangeran Singasari. Kanjeng Pangeran kahaturan dados Tungguling jurid Makuwon ing Majarata.
Lajeng peparap Pangeran Adipati Mangkunegara ing tahun Jumadilawal 1669 dipun lurugi saking Kartasura. Pamugarinipun KPH Mangkubumi. Wadya majarata kasoran. Kanjeng Pangeran Adipati (RM Sahit) mingser dhateng Matesih. Damel barisan malih.
Hanyarengi pindhahipun saking Kartasura dhateng Surakarta tahun 1670 utawi 1745 Masei. KGPAA Mangkunegara pindhah dhateng Panambangan tanah Nglaroh. Arsa jumeneng Nata jejuluk Kanjeng Sultan Hadiprakosa Lelana Jayamisesa. Sasampuning Kundhang dhateng wadya, sanalika dhamparipun kasamber gelap (bledhek).
Kanjeng Gusti Persapa, sareng enget rumaos mboten kalilan jumeneng Nata. Tedhak Turunku Aja Nganti Linggih Dhampar Kaya Ratu. Dados wangsulasma Kanjeng Gusti Pangeran Adi Pati Hario Mangkunegara. Hing warsa Dal 1671 utawi 1744 Masei. KGPH Mangkubumi lolos saking praja, makuwon ing Sukowati.
KGPAA Mangkunegara mentas kasoran jurit, kersa hangayom dhateng ing kang Paman ing Sukowati. Lampahipun kampir dhateng ardi Sumakaton, kapanggih Ajar Adirasa Adisoro. Kahaturan talakbroto wonten ardi Ngadeg. Kaleksanan tigang wulan.
Kaparingan pusaka waos Kyai Dhudha, tuwin tambur Kyai Slamet. Tumunten mandhap sowan dhateng Sokawati. Katampen kadadosaken Senapati. Asma lestantun, tansah unggul yudanipun. Hing warsa Be 1678, Kanjeng Gusti pethal kaliyan KGPH Mangkubumi.
Wiwit sami bedhamen , tuwin Sampeyandalem Hingkang Sinuhun Paku Buwana kaping III. Kanjeng Gusti Mangkubumi lajeng jumeneng Sultan wonten Ngayogyakarta. Hing Warsa Jimakir 1682.
Kanjeng Gusti Mangkunegara kundur njujug dalem Mangkuyudan. 4 Jumadilakir tahun Jimakir Windu Sancaya tahun 1757 Masei. Sinengkalan: Mulat Sarira Hangrasa Wani. Saweneh babat nyangkalani: Panembahing Dipangga Angoyak Bumi.
Kajumenengaken Senapati dening hingkang rayi naksedherek Sampeyandalem Hingkang Sinuhun Kanjeng Susuhunan Paku Buwana III. Kaparingan 4000 karya.
Sarta sesebutan Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Ario Mangkunegara I. Hanya-rengi ing dinten Sabtu Legi 5 Jumadilawal Alip 1683 Mase 28 – 12 – 1757. Suruddalem ing dinten Senen Pon 11 Jumadilakir tahun Jimakir 1722 Windu Kuntara 1793 Masei. Jumenengdalem 40 tahun, dumugi yuswa 72 warsa.
Sumare wonten ardi Ngadeg. Sangkala Paksa lara pandhiteng rat. Nalika lelana kaliyan KGPH Mangkubumi kapundhut mantu. Dhaup kaliyan RAj Inten, mios saking Prameswari. Peputra satunggal putri, lajeng seda. Saterusipun lajeng pegatan. Wonten ing Laroh Kanjeng Gusti mundhut ampil anakipun Kyai Nuriman. Kaparingan nama RAy Kusumo Patahati. Tembenipun dado RAy Mangkunegara. Ampil sedaya wonten 6. Putra-putri wonten 25. Ingkang seda I ingkang mboten peputra 3. Putra-putridalem:
1. BRAj Supiyah seda timur
2. KPH Prabuwijoyo, krama angsal GKR Alit. Putridalem Sampeyandalem Hingkang Sinuhun Paku Buwana III.
3. RAj Sombro krama angsal RT Yudonegoro Bupati Banyumas.
4. RAj Temu krama angsal RT Suryonegoro
5. RAj Sri, dewasa ngarang ulu.
6. RAj Semi krama angsal RNg Wongsodirjo.
7. RAj Semu krama angsal RMH Suryodiprono.
8. RM Slamet KPAA Purbonegoro ing Kediri krama angsal putridalem Sampeyandalem Hingkang Sinuhun PB III, mios saking KR Beruk.
9. RAj Condro angsal Bupati Tegal Reksonegoro.
10. RMA Suryoditruno.
11. RAj Srendhel, angsal Bupati Pathi R Adipati Mangkusumo.
12. RAj Suliah, angsal RT Puspokusumo.
13. KPH Sugondo, krama angsal putridalem PB III.
14. KPA Suryomarjoyo, Bupati Wirosobo
15. KPA Suryokusumo, Bupati Pace
16. RAj Satiyah, angsal RT Surohadimenggolo, Bupati Terboyo Semarang.
17. RAj Sayekti, angsal RT Wiryonegoro Bupati Lasem.
18. RAj Satiyani, krama angsal RT Purwonegoro.
19. RAj Sagotri, krama angsal R Adip Citrosomo Bupati Japara.
20. RAj Sari, krama angsal KP Wijoyosatoto.
21. BRM Saroso dewasa KPA Amijoyosaroso.
22. BRM Sangkoyo dewasa KPA Suryokaskoyo
23. BRM Santoso dewasa KPA Hamijoyosantoso.
24. BRM Sayogyo dewasa KPA Amijoyodimulyo.
25. BRM Salogo dewasa KPA Suryodilogo.
(Bratadiningrat, 1990)
Setelah Perjanjian Salatiga ditandatangani pada tanggal 17 Maret 1757, maka secara resmi berdirilah Pura Mangkunegaran.
Raden Mas Said atau Pangeran Sambernyawa sebagi pendirinya menjadi adipati pertama kali dengan gelar Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Arya Mangkunegara I. Para adipati yang pernah memerintah di Pura Mangkunegaran yaitu:
1. Mangkunegara I (1757 – 1795)
2. Mangkunegara II (1795 – 1835)
3. Mangkunegara III (1835 – 1852)
4. Mangkunegara IV (1852 – 1880)
5. Mangkunegara V (1880 – 1896)
6. Mangkunegara VI (1896 – 1916)
7. Mangkunegara VII (1916 – 1944)
8. Mangkunegara VIII (1944 – 1981)
9. Mangkunegara IX (1987 – Sekarang)
Kanjeng Pangeran Adipati Arya Mangkunegara I lahir tahun 1738 di Kartasura.
Nama lainnya yaitu Raden Mas Said dan Pangeran Sambernyawa. Beliau putra ketiga Kanjeng Pangeran Arya Mangkunegara Kartasura. Raden Mas Said sejak muda sudah tampak sifat kritis dan kecerdasannya. Pada usia 16 tahun beliau keluar dari istana karena tidak setuju dengan sistem yang ada. Ketika terjadi pemberontakan Sunan Kuning dan laskar Cina, RM Said bergabung melibatkan diri.
Pada usia 18 tahun Raden Mas Said diangkat menjadi panglima perang. Gelarnya Pangeran Prangwadana Pamot Besur.
Pada tahun 1746 RM Said bergabung dengan Pangeran Mangkubumi. Beliau malah dijodohkan putri Pangeran Mangkubumi yang bernama Raden Ajeng Bruwok, Raden Ajeng Inten atau Kanjeng Ratu Bandara (Poerbatjaraka, 1957).
Pada tanggal 15 Jumadil Awal 1682 H atau 4 Desember 1757 M diadakan perundingan di Kalicacing Salatiga sejak waktu itu Raden Mas Said diwisuda menjadi Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Arya Mangkunegara I yang bertahta di Pura Mangkunegaran.
Hasil karya seni Mangkunegara I yaitu: Tari Bedhaya Anglirmendhung Senapaten, Bedhaya Dradamenta Senapaten, Bedhaya Sukapratama, Gendhing Udan Riris, Gendhing Udan Arum, Gendhing Kamput, Gendhing Mesem, Gendhing Carabalan Baswara, Seguran Tulisan Pegon.
Kesatuan prajurit yang telah dibangun oleh Mangkunegara I yaitu: Ladrang Mangungkung (prajurit putri), Jayengsastra, Bijigan Prajurit, Kepilih Prajurit, Tatramudita Prajurit, Margarudita, Taruastra, Mijen, Nurayu, Gulang-gulang, Sarageni, Trunakrodha, Trunapedaka, Menakan, Tambakbaya, Tambakrata, Dasawani, Dasarambata, Prangtandang, Gunasemita, Gunatalikrama, Dasamuka, Dasarati, Marangge, Nirbitan, Handaka Lawung, Handaka Watang, Kauman, Danuwirutama, Danuwirupaksa, Ciptaguna, Madyantama, Madyaprabata, Madyaprajangka, Kuthawiangun, Kurawinangun, Singakurda, Brajawenang, Maradada, Prawirasana, Prawirasekti, Samaputra.
Dari data kesatuan prajurit itu dapat dikatakan Mangku-negaran mempunyai sistem militer yang tangguh. KGPAA Mangkunegara I wafat tahun 1795. Makamnya di Gunung Adeg, Mangadeg, Karanganyar, Surakarta.
Ajaran Mangkunegara I terkenal dengan sebutan Tri Dharma yaitu rumangsa melu handarbeni, rumangsa wajib angrungkebi, mulat sarira angrasa wani itu menghendaki adanya partisipasi aktif rakyat secara langsung dalam penyelenggaraan negara. Sikap elitisme dalam sebuah organisasi seharusnya dihindari oleh pemimpin.
B. Sri Mangkunegara II
Pura Mangkunegaran semakin moncer di era globalisasi. Selanjutnya Pura Mangkunegaran diperintah oleh Sri Mangkunegara II. Keterangan selengkapnya adalah sebagai berikut.
1. BRAj Sayati saking Padmi dewasa asma BRAy PA Notoku-sumo.
2. BRAj Sakeli saking Padmi dewasa asma BRAy PA Hadiwijoyo I.
3. BRAj Timur, seda saking Bk. Aj. Karsawati.
4. BRM Sumbogo, saking Bk.Aj. Gondowati asma KPA Suryo-nagoro.
5. BRM Wirosobo, seda saking Bk.Aj. Gondowati.
6. BRAj Sadiyah, seda saking Bk.Aj. Renggowati
7. BRM Suryadi saking Bk.Aj. Pujowati asma KPA Suryodining-rat.
8. BRAj Cecak, seda saking Bk.Aj. Dayawati.
9. BRM Sunyoto saking Bk.Aj. Gondowati asma KPA Suryo-mijoyo
10. BRAj Bestrong saking Bk.Aj. Gondowati. Seda.
11. BRM Sutomo saking Bk.Aj. Pujowati asma KPA Suryo-mataram
12. BRAj Sampit, seda saking Bk.Aj. Puspokowati.
13. BRAj Timur, seda saking Bk.Aj. Dewaningsih.
14. BRM Satir, seda saking Bk.Aj. Renggowati.
15. BRM Sukandar seda saking Gk.Aj. Dayawati
16. BRM Suwarjono seda saking Bk.Aj. Gondowati.
17. BRM Sunjoyo, saking Bk.Aj. Dayawati asma BRMA Suryodirjo.
18. BRM Subagio, saking Bk.Aj. Dayawati asma KPA Suryo Nata-ningrat.
19. BRAj Sadiyem, saking Bk.Aj. Gondowati asma BRAy Wira-nagoro, boten peputra:
20. BRAj Siyem, seda saking Bk.Aj. Puspokowati.
21. BRAj Mardinem saking Bk.Aj. Gondowati asma BRAy Prabumijoyo III, boten peputra:
22. BRM Siyogo, saking Bk.Aj. Turunsih. Asma KPA Suryomijoyo II.
23. BRAj Mardiyem, saking Bk.Aj. Dayawati, asma BRAy P Balater putradalem Hingkang Sinuhun PB IV.
24. BRAj Pindhah, seda saking Rr Simah.
25. BRAj Wuyé, seda saking Bk.Aj. Turunsih.
26. BRM Supadyo, saking Bk.Aj. Dayawati, asma KPA Suryodirjo.
27. BRM Saksono saking Rr Simah. Asma BRMA Suryohadi-winoto.
28. BRM Sudomo, seda saking Bk.Aj. Puspokowati.
29. BRM Minel, saking Ms.Aj. Widaningsih. asma BRM Suryo-dipuro.
30. BRM Kulman, seda saking Ms.Ay. Bayem
31. BRM Sukoyo saking Ms.Aj. Garem asma BRA Suryo-hadisuryo.
32. BRAj Sebrung, seda saking Ms.Aj. Buwang.
33. RRAj Salamah, saking Ms.Aj. Sinah. Seda.
34. BRM Saguno, saking M.Aj. Simah, asma BRMA Suryohadi-kusumo.
35. BRM Kembar, seda saing Rr. Ragil.
36. BRM Kembar, seda saing Rr. Ragil.
37. BRAj Marinah, saking Rr buang, asma BRAy Suryodipuro II.
38. BRAj Marinem, saking Ms.Aj. Redi, asma BRAy Tumenggung Kusumodilogo, Bupati Temanggung.
39. BRAj Nrimah, saking Ms.Aj. Bayem.
40. BRAj Samiyem, saking Ms.Aj. Regil, asma BRAy Singaatmaja, boten peputra:
41. BRM Jlitheng, saking R Diyah.
42. BRM Jenthu, saking Ms.Aj. Buwang, asma BRMA Suryonoto-amijoyo, boten peputra:
43. BRM Gathut, saking Ms. Aj. Buwang. Asma BRMA Suryo Nata-amijoyo, boten peputra:
44. BRM Gathot, saking MAj Kendhil, asma BRMA Suryomangku winoto I.
45. BRAj Setangkil, seda saking M. Bayem.
46. BRAj Siyah, saking Ms. Samiyah, mantudalem Hingkang Sinuhun PB IV asma BRAy Joyokusumo.
47. BRM Sayid, saking Ms.R. Ragil, asma BRMA Suryonotoatmojo.
48. BRM Sumaya, saking Ms.R. Diyah, asma BRMA Suryomangku dilogo, boten peputra:
49. BRM Subarjo, seda, saking Ms.R. Sumilah.
50. BRM Mandras, seda, saking Ms.R. Beno.
51. BRAj Sri, seda, saking Ms.R. Beno.
52. BRM Salaya, saking R. Redi, asma BRMA Suryo Maloyo-kusumo.
53. BRM Seno, seda, saking R. Sinah.
54. BRM Sela, seda, saking R. Diyah.
55. BRAj Sukinah, seda, saking R. Sinah.
56. BRM Sugiyo, saking R. Murdiyah, asma BRMA Suryo Wiryo-diningrat.
57. BRAj Manthili, seda saking R. Murdiyah.
58. BRM Galindhu, saking R. Buwang, asma BRMA Suryo Paku-ningrat, boten peputra:
59. BRAj Ludruk, seda, saking R.Samiyah.
60. BRM Hitheng, saking R. Sinah, asma BRA Suryo Danuwinoto.
61. BRM Suleman, saking R.Kalimah, asma BRA Suryo Brojonoto.
62. BRAj Usreg, saking R.Beno, asma BRAy Mangkurejo.
63. BRM Sombro, seda saking R.Buwang.
64. BRAj Wirog, seda saking R. Sinah.
65. BRM Sabit, seda saking R. Sinah.
66. BRAj Ireng, saking R. Samiyah, asma BRAy P Priyombodo, mantudalem PB IV.
67. BRAj Sebul, seda saking R. Samiyah.
68. BRM Gepuk, saking R Maliyah asma BRMA Suryodilogo.
(Bratadiningrat, 1990). Dari garis keturunan Mangkunegara III silsilah Ir. GKRAy. Hj. Setianingsih Moerwengdiyah SPd dapat disusun sebagai berikut.
Dari eyang kakung Prawirosartono/Prawirosoemo
Ir. GKRAy. Hj. Setianingsih Moerwengdiyah SPd dan suami melestarikan warisan leluhur.
C. Sri Mangkunegara III
Pembangunan di segala bidang dilakukan oleh Pura Mangkunegaran. Selanjutnya kekuasaan Mangkunegaran dipegang oleh Sri Mangkunegara III. Adapun keterangannya sebagai berikut:
Putradalem: BRAy PA Notokusumo.
Putranipun: RMTH Kusumodiningrat.
Mantudalem Sampeyandalem Hingkang Sinuhun Paku Buwana III. Wiyosandalem: Akat Pon 22 Puasa Wawu Windu Sangara 1729. Asma timur BRM Sarengat. Gumantos Keprabon hingkang Eyang KGPAA Mangkunegara II. Kaparingan sesebutan KGPAA Prang Wadono.
Hanyarengi ing dinten Kemis Wage 24 Besar Jimakir Windu Sangara 1762 Utawi 1835 Masei Sinengkalan: Mulat Pandhita Aji, yuswa 33 tahun.
Punika hangleresi Prang Diponegoro. Jumenengipun sesarengan jaman Sampeyandalem Hingkang Sinuhun Paku Buwana VII. Salajengipun kajumenengaken dados KGPAA Mangkunegara III. Kolonel Komandan wadya bala KNIL wonten karesidenan tampi serat kekancingan ing dinten Senen Pon 15 Besar Jimakir Windu Hadi, 1770 utawi 1843 Masei.
Sinengkalan Muluk Murtining Pandhita Ji. Suruddalem ing dinten Kemis Legi siyang, 25 Rabingulawal Jimawal Windu Kuntara 1781 Masei 1853. Sinengkalan: Rupa Brahmana nitih siti. Jumeneng 19 Warsa yuswa 52 tahun, sumare ing Ardi Ngadeg. Nunggil hingkang Eyang MN II. Serat punika nedhak buku Pratelan Para Darah Dalem KGPAA Mangkunegara.
Putra-putridalem wonten 42.
Ingkang seda timur 14. Ingkang mboten nurunaken 5.
Punika pratelan asma sadaya.
1. BRM Suyut, seda timur.
2. BRA Timur, seda timur.
3. KBRAy Pangeran Adib Ario Mangkunegara IV
4. KPA Suryodiningrat.
5. BRAy Pangeran Ario Hadiwijoyo III.
6. BRM seda timur.
7. BRAj seda timur.
8. BRM Semeru, seda timur
9. KPA Suryomataram.
10. BTM Sumeh, seda timur
11. BRAy PA Gondowardoyo
12. BRAy PA Gondosuputro.
13. BRAj Minil, seda timur.
14. BRAj Setilah, seda timur.
15. B.RMA. Suryoputro.
16. BRMA Suryohudoyo.
17. BRMA Suryohudoro.
18. BRAy PA gondosewoyo.
19. BRAy Harjosebroto.
20. BRMA Suryodimurti.
21. BRAy PA Suryomijoyo III
22. BRAy P Darmokusumo, seda
23. BRMA Suryohasmoro.
24. BRMA Suryodiworo, seda.
Dari garis keturunan Mangkunegara III silsilah Ir. GKRAy. Hj. Setianingsih Moerwengdiyah SPd dapat disusun sebagai berikut:
Bersama Gusti Nurul di acara Syawalan HKMN Yogyakarta.
KRAy SM Anglingkusumo sebagai penasehat HKMN Yogyakarta
D. Sri Mangkunegara IV
Kemegahan Pura Mangkunegaran ditandai dengan kemakmuran yang berlimpah ruah.

